De heilige graal
Ik kan me nog goed herinneren hoe verrast ik was toen ik op een druilerige ochtend op een verband stuitte, waarmee ik met enige zekerheid het toekomstige rendement voor de komende tien jaar kon voorspellen. Al jaren was ik -en met mij de hele vermogensbeheerindustrie- op zoek naar zo’n verband en wist dus dat zoiets eigenlijk zo goed als onmogelijk was. Denk maar eens aan aandelen: winst, rentebeleid, inflatie en zelfs geopolitiek spelen met tijd en wijle een belangrijke rol op de beurs. Zelfs achteraf gezien is het soms moeilijk om de beursnukken goed te verklaren, laat staan dat je het moet voorspellen. En nu opeens keek ik naar een overtuigend verband: ik had de heilige graal ontdekt! Enthousiast rende ik naar een collega en liet hem het verband zien. Hij keek ernaar, haalde zijn schouders op zei vervolgens heel laatdunkend ‘ja dûh…’
Coupon is rendement
Het verband waar ik op was gestuit was de hoogte van de huidige kapitaalmarktrente (de rentevergoeding op tienjarige staatsobligaties) en het rendement dat je vervolgens in de tien jaar daarna in de brede obligatiemarkt behaalde. Wat bleek? Dat als de kapitaalmarktrente op een goed moment op 5% stond, het gemiddelde rendement in de tien jaar daarna op … -u voelt hem waarschijnlijk al aankomen- ongeveer 5% uitkwam. Ja dûh, zeg maar. Dat is namelijk precies wat een obligatie belooft te doen: koop je een obligatie van tien jaar en hou je die vast tot hij afloop dan zal het rendement overeenkomen met de jaarlijkse coupon die op de obligatie wordt uitgekeerd. Over inflatie en wanbetalingen heb ik het voor het gemak nu even niet.
Coupon is rendement. Een waarheid als een koe, met dien verstanden dat de ‘hou-je-die-vast-tot-hij-afloopt’ veronderstelling wel een heel belangrijke is. Elke obligatie begint en eindigt op een vaste waarde, maar tussentijds kan de prijs van zo’n obligatie best fluctueren. Zo handelt de Duitse staatsobligatie die in 2021 op 100 werd uitgegeven en die in 2052 afloopt (ISIN: DE0001102572) momenteel op een koers van 38. Had je deze obligatie vijf jaar geleden op 100 gekocht en zou je hem nu moeten verkopen, is het precies als een aandeel dat je op 100 kocht en nu op 38 verkoopt: een pijnlijke belegging… Obligaties zijn dus alleen veilig en voorspelbaar als je ze tot expiratie vasthoudt.
Verliezen op de obligatieportefeuille
Zie daar de verwarring rond obligaties: voorspelbaar en betrouwbaar op de langere termijn, onzeker en soms zelfs volatiel op de korte termijn. Dat er momenteel gesproken wordt over ‘een sell-off’, een ‘vicieuze cirkel’ en soms zelfs ‘een bloedbad’ in de obligatiemarkt gaat allemaal over die korte termijn. Zo staat de brede Duitse obligatiemarkt voor dit jaar momenteel 2,3% in de min, en leverden de Britse en Amerikaanse obligatiemarkten zelfs zo’n 2,8% in. Of je dat de aanduiding ‘bloedbad’ rechtvaardigt, daar kun je over twisten, maar het is inmiddels wel zo dat de Duitse obligatiemarkt al ruim 7 jaar ‘onder water’ staat. Het gemiddelde jaarlijkse rendement sinds maart 2020 bedraagt zelfs -3,4%. Historisch gezien redelijk uniek, maar met een Duitse kapitaalmarktrente die in maart van 2020 een dieptepunt van -0,85% bereikte, waren negatieve rendementen eigenlijk al een garantie.
Obligaties hebben sinds 2020 voornamelijk negatieve rendementen opgeleverd
Toelichting: De grafiek laat het verloop zien van het rendement dat je had behaald als je in maart 2020 in de brede Amerikaanse (donkergroen) of Duitse (lichtgroen) obligatiemarkt had belegd. De genoemde percentages laten het jaarlijkse nominale rendement van beide markten zien. Er is gebruik gemaakt van de Bloomberg Barclays Indices.
De andere kant van de medaille
Louter slecht nieuws, dus? Nee, zeker niet. De verliezen die de obligatiemarkten de afgelopen jaren te verduren hebben gekregen zijn veroorzaakt de stijging van de internationale kapitaalmarktrentes. Obligaties met een lage (of geen) coupon werden in de verkoop gedaan, ten faveure van nieuwe obligaties die betere rentevergoedingen wisten te bieden. Zo staat de Amerikaanse kapitaalmarktrente momenteel ruim boven de 5%, terwijl ook de Duitse (en in het kielzog Europese) rentes niveaus hebben aangetikt die we ruim 15 jaar niet meer gezien hebben. Of daarmee de correctie in de obligatiemarkt al helemaal achter de rug is valt uiteraard nog maar te bezien, maar één ding is wel duidelijk: de verwachte rendementen op staatsobligaties zijn voor de komende 10 jaar aanzienlijk verbeterd. Werd in 2020 met een negatieve rentevergoeding nog gekscherend over de ‘fixed loss market’ gesproken, kunnen we het nu weer zonder al te veel twijfel over ‘fixed income’ hebben.
